Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa: jak zaprojektować LCC, które rzeczywiście zwiększy bezpieczeństwo samorządów?

Blisko 270 mln zł dofinansowania, możliwość pokrycia nawet 100% wydatków kwalifikowanych i szansa na stworzenie wspólnego zaplecza cyberbezpieczeństwa dla kilku samorządów. Nabór na Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa może istotnie zmienić sposób, w jaki JST chronią swoje systemy i dane. Kluczowe będzie jednak potraktowanie LCC jako trwałej usługi bezpieczeństwa, a nie projektu zakupowego.

31 lipca 2026 r. rozpoczął się nabór w ramach działania 4.1 FERC dotyczący tworzenia Lokalnych Centrów Cyberbezpieczeństwa.

Do rozdysponowania jest 269 649 295,75 zł, dofinansowanie może wynosić do 100% kwalifikowanych wydatków projektu, a wnioski można składać do 30 października 2026 r.

Idea programu jest jednak ważniejsza niż sama wysokość finansowania.

LCC mają umożliwić samorządom stworzenie wspólnego modelu ochrony przed cyberzagrożeniami. Zamiast rozwijać analogiczne kompetencje, narzędzia i procedury osobno w każdej jednostce, kilka JST może współpracować w ramach wspólnej organizacji i infrastruktury realizującej zadania cyberbezpieczeństwa.

LCC zaczyna się od partnerstwa, nie od technologii

Do naboru mogą przystąpić jednostki samorządu terytorialnego realizujące projekt w partnerstwie.

Poszczególne JST mają różną infrastrukturę, inne zasoby kadrowe, poziom dojrzałości cyberbezpieczeństwa oraz procedury. Tymczasem centrum ma realizować zadania na rzecz wielu samorządów.

Dlatego jeszcze przed wyborem konkretnych rozwiązań warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań: kto monitoruje infrastrukturę, kto decyduje o rozpoczęciu reakcji na incydent, kto może uzyskać dostęp administracyjny do systemów poszczególnych jednostek, jak przebiega eskalacja, kto odpowiada za podatności i aktualizacje oraz jak centrum będzie funkcjonować w kolejnych latach.

Jak zwracaliśmy uwagę w materiale „Reforma bezpieczeństwa samorządu - LCC to projekt organizacyjny, nie technologiczny”, sukces centrum zależy nie tylko od technologii, ale również od jasnego określenia odpowiedzialności, procesów eskalacji, raportowania, zasad podejmowania decyzji i modelu współpracy pomiędzy JST.

Siedem obszarów. Jedna architektura bezpieczeństwa

Technologiczna warstwa LCC obejmuje siedem powiązanych ze sobą obszarów. Nie warto traktować ich jako listy niezależnych zakupów. Razem powinny tworzyć spójny model ochrony obsługiwanych jednostek.

1. Obsługa cyberzagrożeń i incydentów

Pierwszym obszarem jest obsługa cyberzagrożeń i incydentów. Przy LCC skala wyzwania jest szczególna: centrum musi zapewnić widoczność zdarzeń występujących nie w jednej organizacji, ale w środowiskach wielu JST.

Centralnym elementem takiego modelu może być Sekoia, wspierająca zarządzanie incydentami, detekcję zagrożeń oraz wykorzystanie informacji o IOC.

Gatewatcher, jako rozwiązanie klasy NDR (Network Detection and Response), uzupełnia ten obszar o widoczność zagrożeń wewnątrz sieci. Analiza ruchu, mechanizmy detekcji zagrożeń i analizy behawioralnej, Threat Hunting oraz alertowanie w czasie rzeczywistym wspierają wykrywanie zaawansowanych ataków i analizę incydentów.

Dane do analizy mogą pochodzić również z warstwy endpointowej chronionej przez ESET, natomiast Acronis może wspierać zarządzanie cyberbezpieczeństwem i incydentami z centralnej konsoli oraz proces odtwarzania infrastruktury.

Pozwala to spojrzeć na ten obszar jako na cały cykl: wykrycie - analiza - reakcja - odtworzenie.

2. Zarządzanie aktywami poprzez inwentaryzację produktów, usług i procesów ICT oraz wsparcie w opracowaniu i wdrażaniu SZBI

Przy środowisku obejmującym kilka lub kilkanaście JST rzetelna inwentaryzacja staje się fundamentem bezpieczeństwa. Centrum powinno wiedzieć, jakie urządzenia i systemy funkcjonują w poszczególnych jednostkach oraz czy zostały objęte odpowiednią ochroną.

Rozwiązania ESET zapewniają raportowanie i dashboardy, natomiast Acronis Cyber Protect oferuje mechanizmy Hardware and Software Inventory.

Znaczenie tego obszaru zwiększa dodatkowo jedno z kryteriów naboru. Partnerstwo musi wykazać łącznie co najmniej 1000 endpointów objętych wsparciem LCC. Wymóg ten dotyczy całego partnerstwa, a nie pojedynczej JST.

Definicja endpointu jest przy tym szeroka. Do tej liczby mogą zostać zaliczone m.in. laptopy, komputery stacjonarne, fizyczne serwery, urządzenia sieciowe, routery, fizyczne firewalle, telefony, tablety, access pointy, kamery CCTV czy urządzenia IoT - przy spełnieniu warunków określonych przez CPPC.

Do puli mogą wejść również urządzenia wykorzystywane w szkołach i innych jednostkach organizacyjnych JST, jeżeli spełniają warunki określone w dokumentacji naboru i zostaną objęte wsparciem LCC.

Dlatego jednym z pierwszych pytań przy planowaniu centrum powinno być: czy rzeczywiście wiemy, co znajdzie się w zakresie przyszłego LCC?

3. Utrzymanie bezpiecznych wersji oprogramowania i ich aktualizacji, w tym na urządzeniach mobilnych

Kolejny obszar obejmuje identyfikowanie podatności, utrzymywanie bezpiecznych wersji oprogramowania oraz zarządzanie aktualizacjami.

Holm Security umożliwia wyszukiwanie podatności w systemach - również OT - oraz aplikacjach webowych.

ESET Vulnerability & Patch Management wspiera identyfikację podatności oraz zarządzanie aktualizacjami, natomiast Acronis oferuje skanowanie i zarządzanie podatnościami oraz ich audyt w oparciu o informacje dotyczące znanych luk.

W modelu LCC pozwala to budować wspólny proces: wykryć - ocenić ryzyko - ustalić priorytet - zaktualizować - zweryfikować.

4. Zarządzanie uprawnieniami dostępu

Wspólne centrum oznacza administratorów i specjalistów posiadających dostęp do zasobów różnych jednostek. Zarządzanie uprawnieniami staje się więc istotnym elementem całej architektury.

Tutaj zastosowanie znajduje Segura PAM.

Rozwiązanie pozwala definiować szczegółowe polityki dostępu do systemów, urządzeń oraz poświadczeń uprzywilejowanych. Można określić, kto uzyska dostęp, do jakiego zasobu, w jakim zakresie i na jak długo. Segura umożliwia egzekwowanie zasady najmniejszych uprawnień, ograniczanie dostępu do określonych godzin oraz wymaganie zatwierdzenia i uzasadnienia dostępu.

Istotna jest również możliwość okresowej recertyfikacji uprawnień, rejestrowania działań w logach audytowych oraz szybkiego cofnięcia lub zmiany dostępu.

Warstwę tę może uzupełnić ESET Secure Authentication, zapewniający uwierzytelnianie wieloskładnikowe.

W praktyce prowadzi to do bardzo konkretnego pytania: jak udowodnimy, kto uzyskał dostęp do systemu, kiedy i na jakich zasadach?

5. Ochrona danych w systemach informacyjnych, w tym poprzez kopie zapasowe

W tym obszarze Acronis umożliwia tworzenie kopii zapasowych endpointów, serwerów i maszyn wirtualnych, a także wykorzystanie mechanizmów Disaster Recovery.

Barracuda uzupełnia ten obszar o rozwiązania Backup Service oraz Cloud-to-Cloud Backup. Mogą one wspierać ochronę serwerów, aplikacji i danych lokalnych, a także danych przechowywanych w Microsoft 365. Mechanizmy szybkiego odtwarzania, replikacji, Disaster Recovery oraz granularnego odzyskiwania danych pomagają przygotować organizację na awarie, ransomware i przypadkową utratę informacji.

ESET może wspierać ochronę danych m.in. poprzez ESET Secure Authentication oraz Full Disk Encryption.

W przygotowanym zestawieniu do tego obszaru przypisany został również Stormshield. Rozwiązania producenta wspierają ochronę infrastruktury m.in. poprzez mechanizmy HA i kopie konfiguracji, monitoring ruchu, VPN IPSec/SSL, MFA, kontrolę dostępu i segmentację oraz mechanizmy firewall i IPS.

W projekcie LCC warto więc patrzeć na ochronę danych szerzej niż wyłącznie przez pryzmat posiadania kopii zapasowej - również z perspektywy ochrony infrastruktury, komunikacji i ograniczania skutków incydentów.

6. Kontrola bezpieczeństwa komunikacji oraz poczty elektronicznej

Współpraca wielu jednostek oznacza dużą ilość informacji przesyłanych pocztą elektroniczną i pomiędzy użytkownikami.

Safetica umożliwia monitorowanie informacji przesyłanych za pośrednictwem klienta pocztowego, klasyfikację treści na endpointach oraz blokowanie możliwości przesyłania danych wrażliwych.

ESET może zabezpieczać środowisko poprzez rozwiązania Mail Security i Cloud Office Security.

Barracuda może wspierać ochronę poczty m.in. poprzez Email Gateway Defense i M365 Protection. Rozwiązania zabezpieczają komunikację przed spamem, phishingiem, malware i złośliwymi linkami, wspierają ciągłość działania poczty oraz umożliwiają reagowanie na złośliwe wiadomości w środowisku Microsoft 365.

Acronis oferuje natomiast wielowarstwową ochronę poczty e-mail, a także mechanizmy backupu i archiwizacji skrzynek.

Dzięki temu bezpieczeństwo komunikacji może być traktowane jako wspólny proces obejmujący ochronę przed zagrożeniami, zabezpieczenie przepływu informacji oraz możliwość odtworzenia danych.

7. Doskonalenie kompetencji pracowników z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz stosowanie zasad cyberhigieny

Ostatni obszar dotyczy ludzi - ich wiedzy, zachowań oraz umiejętności rozpoznawania zagrożeń.

Holm Security umożliwia prowadzenie działań Phishing & Awareness Training, ESET oferuje Cybersecurity Awareness Training, a Acronis - Security Awareness Training w języku polskim, testy kompetencji i świadomości oraz kampanie phishingowe. Barracuda również wspiera ten obszar poprzez mechanizmy Security Awareness, obejmujące szkolenia użytkowników i symulacje phishingowe.

Z punktu widzenia LCC daje to możliwość budowania wspólnego standardu edukacji i weryfikacji świadomości w jednostkach objętych projektem.

Siedem obszarów powinno tworzyć jeden model ochrony

Alarm wykryty w środowisku może uruchomić proces analizy i reakcji. Administrator może otrzymać kontrolowany dostęp do systemu. Jeżeli incydent doprowadzi do utraty danych, środowisko powinno być przygotowane na ich odtworzenie. Jednocześnie cały proces musi opierać się na odpowiednio chronionej infrastrukturze, wspólnych zasadach i kompetencjach zespołu.

LCC warto więc projektować nie jako zestaw niezależnych zakupów, ale jako elementy jednej usługi cyberbezpieczeństwa.

Czy część zadań LCC można zlecić na zewnątrz?

Przy realizacji części zadań LCC możliwe jest korzystanie z podmiotów zewnętrznych. Nie oznacza to jednak możliwości pełnego outsourcingu centrum. LCC musi zachować odpowiedni model organizacyjny, kompetencje i zasoby oraz faktycznie realizować minimalny zakres zadań.

Dostawca technologii, integrator czy zewnętrzny SOC mogą więc wesprzeć centrum tam, gdzie JST nie posiada własnych kompetencji, ale odpowiedzialność za zbudowanie działającego modelu LCC pozostaje po stronie partnerstwa.

LCC musi działać również po zakończeniu finansowania

Przy planowaniu inwestycji warto od początku uwzględnić także dalsze funkcjonowanie centrum. CPPC wskazuje 5-letni okres trwałości projektu, w którym trzeba zapewnić skuteczne funkcjonowanie LCC oraz odpowiednie zasoby kadrowe, organizacyjne, techniczne i finansowe.

Dlatego przy wyborze technologii warto brać pod uwagę nie tylko koszty wdrożenia, ale również utrzymanie rozwiązań, licencji, kompetencji administratorów, wsparcia technicznego i procedur w kolejnych latach.

Przygotowujesz projekt LCC? Skorzystaj z wiedzy ekspertów

DAGMA organizuje bezpłatny webinar Stormshield: „Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa - jak zdobyć dofinansowanie i dobrze przygotować projekt LCC?”.

Podczas spotkania temat zostanie pokazany zarówno od strony technologicznej, jak i praktyki samorządowej - m.in. przez pryzmat organizacji współpracy pomiędzy JST, podziału ról i odpowiedzialności, monitoringu infrastruktury, reagowania na incydenty, technologicznych fundamentów LCC oraz utrzymania centrum po zakończeniu finansowania.

Jeżeli jesteś na etapie planowania LCC i chcesz sprawdzić, jak przełożyć potrzeby przyszłego centrum na konkretną architekturę cyberbezpieczeństwa, skontaktuj się z DAGMA. Pomożemy spojrzeć na środowisko całościowo i dobrać rozwiązania wspierające poszczególne obszary LCC.